Η δυσανεξία στη λακτόζη στα μωρά, αν και πολύ σπάνια, μπορεί να συμβεί. Υπάρχουν αρκετά συμπτώματα που πρέπει να προσέξετε, πολλά από τα οποία είναι τα ίδια ή πολύ παρόμοια με την αλλεργία στο αγελαδινό γάλα ή με άλλα κοινά προβλήματα σίτισης όπως η παλινδρόμηση, η δυσκοιλιότητα ή οι κολικοί. Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσετε τη διαφορά, ώστε να διασφαλίσετε ότι θα λάβετε τη σωστή συμβουλή, διάγνωση και θεραπεία.
Εδώ εξετάζουμε τι είναι η δυσανεξία στη λακτόζη, τα αίτια, τα συμπτώματα και τα σημάδια της δυσανεξίας στη λακτόζη στα μωρά, καθώς και τι σημαίνει για τη διατροφή του μωρού σας.
Τι είναι η δυσανεξία στη λακτόζη;
Η λακτόζη είναι ένα σάκχαρο που βρίσκεται φυσικά στο γάλα και στα περισσότερα γαλακτοκομικά προϊόντα. Για την πέψη της λακτόζης, το σώμα τη διασπά με τη χρήση της λακτάσης, ενός πεπτικού ενζύμου που παράγεται στο έντερο1. Η δυσανεξία στη λακτόζη συμβαίνει όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να παράξει αρκετή λακτάση, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται αρκετά δυσάρεστα συμπτώματα μετά την κατανάλωση τροφών που περιέχουν λακτόζη. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι η δυσανεξία στη λακτόζη δεν αποτελεί αλλεργία στο γάλα ή στα τρόφιμα2.
Ποιες είναι οι αιτίες της δυσανεξίας στη λακτόζη;
Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι δυσανεξίας στη λακτόζη3:
Πρωτογενής ανεπάρκεια λακτάσης
Αυτό συμβαίνει όταν μειώνεται η φυσική παραγωγή λακτάσης του οργανισμού. Αυτό μπορεί να οφείλεται στην ηλικία ή ως αντίδραση στη μείωση της ποσότητας των γαλακτοκομικών προϊόντων που καταναλώνετε. Η πρωτογενής δυσανεξία στη λακτόζη είναι πολύ σπάνια στα μωρά κάτω των δύο ετών, καθώς είναι πιθανό να καταναλώνουν αρκετό γάλα μέσω του θηλασμού ή της διατροφής με βρεφικό γάλα.
Δευτερογενής ανεπάρκεια λακτάσης
Πρόκειται για μια συχνά προσωρινή δυσανεξία στη λακτόζη, η οποία προκαλείται από βλάβη στο έντερο λόγω στομαχικής λοίμωξης ή μόλυνσης, μη διαγνωσμένης κοιλιοκάκης ή μακροχρόνιας θεραπείας με αντιβιοτικά για παράδειγμα.
Μερικές φορές, αν το μωρό σας ήταν άρρωστο με γαστρεντερίτιδα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε δυσανεξία στη λακτόζη. Εάν το παιδί σας έχει διαγνωστεί με γαστρεντερίτιδα και έχει διάρροια για περισσότερο από δύο εβδομάδες, τότε θα πρέπει να συζητήσετε με τον Παιδίατρό σας για να αποκλείσετε τη δυσανεξία στη λακτόζη4.
Συγγενής ανεπάρκεια λακτάσης
Πρόκειται για μια πολύ σπάνια, γενετική μορφή δυσανεξίας στη λακτόζη, όπου τα μωρά γεννιούνται χωρίς ή με πολύ χαμηλές ποσότητες λακτάσης λόγω ενός γενετικού σφάλματος που κληρονομούν.
Άλλες αιτίες δυσανεξίας στη λακτόζη στα μωρά
Εάν το μωρό σας γεννήθηκε πρόωρα, μπορεί να είναι πιο ευαίσθητο στη δυσανεξία στη λακτόζη, επειδή το λεπτό του έντερο δεν έχει αναπτυχθεί αρκετά κατά τη γέννηση. Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις, η κατάσταση αυτή συνήθως βελτιώνεται καθώς το μωρό μεγαλώνει.
Συμπτώματα δυσανεξίας στη λακτόζη στα μωρά
Όπως είπαμε παραπάνω, τα σημάδια της δυσανεξίας στη λακτόζη στα μωρά μπορεί να είναι παρόμοια με εκείνα άλλων καταστάσεων, πράγμα που σημαίνει ότι μερικές φορές είναι δύσκολο να τα αναγνωρίσετε. Ωστόσο, τα συνήθη συμπτώματα περιλαμβάνουν2:
- Πόνος στην κοιλιά και γουργουρητό.
- Διάρροια.
- Φούσκωμα της κοιλιάς.
- Υπερβολικά αέρια.
- Έμετος.
Τα συμπτώματα του μωρού σας μπορεί να αρχίσουν οπουδήποτε μεταξύ λίγων λεπτών και λίγων ωρών από τη στιγμή που θα καταναλώσει τροφή που περιέχει λακτόζη1.
Δυσανεξία στη λακτόζη ή αλλεργία στην πρωτεΐνη του αγελαδινού γάλακτος;
Επειδή τα συμπτώματα της δυσανεξίας στη λακτόζη είναι τόσο παρόμοια με εκείνα της αλλεργίας στην πρωτεΐνη του αγελαδινού γάλακτος, μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να διακρίνετε τη μία κατάσταση από την άλλη. Είναι, ωστόσο, διαφορετικές.
Ενώ η αλλεργία στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος προκαλείται από μια ανοσολογική αντίδραση στις πρωτεΐνες που περιέχει το γάλα, η δυσανεξία στη λακτόζη προκαλείται όταν ο οργανισμός δεν παράγει αρκετή λακτάση5.
Εάν ανησυχείτε ότι το μωρό σας έχει είτε αλλεργία στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος είτε δυσανεξία στη λακτόζη, πάντα να ζητάτε καθοδήγηση από τον Παιδίατρό σας.
Τι να περιμένετε από τις κενώσεις του μωρού σας με δυσανεξία στη λακτόζη
Ενώ η διάρροια, και τα υδαρή κόπρανα είναι συνηθισμένα στα μωρά με δυσανεξία στη λακτόζη, μπορεί να είναι σύμπτωμα και άλλων καταστάσεων. Ως εκ τούτου, αν το μωρό σας αρχίσει να έχει πιο υδαρή κόπρανα από το συνηθισμένο, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει δυσανεξία στη λακτόζη.
Κάθε μωρό είναι διαφορετικό όσον αφορά τις κενώσεις του. Μόλις γνωρίσετε τις συνήθειες των κενώσεων του θα ξέρετε τι είναι φυσιολογικό και τι όχι για το μωρό σας.
Τι να κάνετε αν το μωρό σας έχει δυσανεξία στη λακτόζη
Εάν νομίζετε ότι το μωρό σας έχει πεπτικά προβλήματα, θα πρέπει να επισκεφθείτε τον Παιδίατρό σας, ο οποίος μπορεί να σας βοηθήσει με τη διάγνωση.
Εάν υποψιάζεστε ότι το μωρό σας έχει δυσανεξία στη λακτόζη, δεν θα πρέπει να κάνετε καμία αλλαγή στη διατροφή του μωρού σας, εκτός εάν σας δοθεί σχετική οδηγία από τον επαγγελματία υγείας. Αυτό είναι σημαντικό για να εξασφαλίσετε ότι το μωρό σας συνεχίζει να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Ιδιαίτερη σημασία έχει το ασβέστιο, το οποίο ο οργανισμός συχνά λαμβάνει από τρόφιμα που περιέχουν λακτόζη. Εάν δεν υπάρχει αρκετό ασβέστιο στη διατροφή, αυτό μπορεί να επηρεάσει τη φυσιολογική ανάπτυξη των οστών3.
Η συνιστώμενη θεραπεία θα εξαρτηθεί από το πόσο σοβαρή είναι η δυσανεξία του μωρού σας στη λακτόζη. Μπορεί το μωρό σας να μπορεί να ανεχθεί μικρές ποσότητες γαλακτοκομικών και άλλων τροφών που περιέχουν λακτόζη χωρίς να εμφανίσει καθόλου συμπτώματα2.
Εάν θηλάζετε, θα πρέπει να συνεχίσετε να θηλάζετε, καθώς έχει πολλά οφέλη τόσο για εσάς όσο και για το μωρό σας. Αξίζει να γνωρίζετε ότι η ποσότητα της λακτόζης στη δική σας διατροφή δεν σχετίζεται με τη δυσανεξία του μωρού σας, οπότε η εξάλειψη της λακτόζης από τη διατροφή σας δεν θα κάνει τη διαφορά εδώ. Εάν πιστεύετε ότι το μωρό σας μπορεί να αντιδρά στη λακτόζη του μητρικού σας γάλακτος, το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να ζητήσετε συμβουλές και καθοδήγηση από τον Παιδίατρο σας.
Εάν το μωρό σας τρέφεται με βρεφικό γάλα, ο Παιδίατρος μπορεί να σας συστήσει ένα βρεφικό γάλα με μειωμένη ή χωρίς λακτόζη για το μωρό σας.
Εάν η δυσανεξία στη λακτόζη είναι διαχειρίσιμη και το μωρό σας παρακολουθείται, δεν θα επηρεάσει την ανάπτυξή του. Η έγκαιρη αναγνώριση της δυσανεξίας στη λακτόζη σημαίνει ότι το μωρό σας θα αισθανθεί και πάλι καλά και θα λάβει τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται για αυτό το στάδιο της ανάπτυξής του και για τη μελλοντική του ανάπτυξη.
Τρόφιμα που περιέχουν λακτόζη και οι εναλλακτικές τους
Επειδή η λακτόζη βρίσκεται σε πολλά βασικά τρόφιμα, ίσως αναρωτιέστε πόση λακτόζη περιέχουν ορισμένα από αυτά. Ρίξτε μια ματιά στα επίπεδα λακτόζης ορισμένων κοινών τροφίμων7:
- Ένα ποτήρι γάλα (100ml) – 4,6g λακτόζης
- Γιαούρτι πλήρες γάλα (100g) – 4,7g λακτόζης
- Τυρί τσένταρ (100g) – 0,1g λακτόζης
- Τυρί Cottage (100g) – 3,1g λακτόζης
Εάν το μωρό σας έχει δυσανεξία στη λακτόζη, φροντίστε να ελέγξετε τον κατάλογο των συστατικών όλων των τροφίμων που τρώει το μωρό σας για να διαπιστώσετε αν είναι κατάλληλα.
Θα ξεπεράσει το μωρό μου τη δυσανεξία στη λακτόζη;
Ανάλογα με την αιτία, το μωρό σας μπορεί να αναρρώσει πλήρως από τη δυσανεξία στη λακτόζη ή να είναι σε θέση να ανεχθεί περισσότερη λακτόζη στη διατροφή του στο μέλλον. Για παράδειγμα, τα συμπτώματα της δευτερογενούς δυσανεξίας στη λακτόζη εάν το μωρό σας είχε γαστρεντερίτιδα συνήθως εξαφανίζονται εντός έξι έως οκτώ εβδομάδων4. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η δυσανεξία στη λακτόζη στα μωρά είναι προσωρινή.
Εάν το μωρό σας ακολουθεί μια διατροφή χωρίς λακτόζη, μπορεί ο παιδίατρος σας να συμβουλεύσει να επανεισάγετε τη λακτόζη κάποια στιγμή. Αυτό γίνεται για να δοκιμάσετε την αντίδραση του μωρού σας και να δείτε αν υπάρχει κάποια αλλαγή. Φροντίστε να διατηρείτε επαφή με τον παιδίατρο σας και να τον ενημερώνετε για την πορεία του μωρού σας.
Επόμενα βήματα
Εάν υποψιάζεστε ότι το μωρό σας έχει δυσανεξία στη λακτόζη, μιλήστε με τον γιατρό σας. Αυτός θα σας καθοδηγήσει στα επόμενα βήματα για τον εντοπισμό του προβλήματος και την αποκατάσταση της υγείας του μωρού σας.
Πηγές
- NHS UK. Lactose intolerance [Online] 2023. Available at: www.nhs.uk/conditions/Lactose-intolerance/Pages/Introduction.aspx
- NHS. What should I do if I think my baby is allergic or intolerant to cows’ milk? [online] 2022. Available at https://www.nhs.uk/common-health-questions/childrens-health/what-should-i-do-if-i-think-my-baby-is-allergic-or-intolerant-to-cows-milk/
- NHS Inform. Lactose intolerance [online] 2023. Available at https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/nutritional/lactose-intolerance#causes-of-lactose-intolerance
- NHS Nottinghamshire Area Prescribing Committee. Guidance on the diagnosis and management of lactose intolerance [online] 2021. Available at https://www.nottsapc.nhs.uk/media/x0xpflkx/lactose-intolerance-guidance.pdf
- NHS Cambridge University Hospitals. Milk allergy [online] 2023. Available at https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/milk-allergy/
- Heine RG, AlRefaee F, Bachina P, De Leon JC, Geng L, Gong S, Madrazo JA, Ngamphaiboon J, Ong C, Rogacion JM. Lactose intolerance and gastrointestinal cow’s milk allergy in infants and children – common misconceptions revisited. World Allergy Organ J. 2017 Dec 12;10(1):41. doi: 10.1186/s40413-017-0173-0. PMID: 29270244; PMCID: PMC5726035.
- McCance. & Widdowson. (2002). The Composition of Foods. (6thed).
- Allergy UK. Lactose intolerance [online] 2023. Available at https://www.allergyuk.org/resources/lactose-intolerance/
